Elke november laten duizenden Nederlandse mannen hun scheermesje een maandje liggen. Movember draait om snorren voor prostaatkanker, testiskanker en mentale gezondheid, en dat is een goede zaak. Maar er is nog een mannenprobleem waar niemand een snor voor kweekt: je gehoor. Mannen hebben twee keer zoveel kans op gehoorverlies als vrouwen, en de meesten merken dat pas als het al jaren speelt.
Mannen horen dubbel zo vaak slecht
Het Amerikaanse National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD) is daar duidelijk over: mannen tussen 20 en 69 jaar hebben bijna twee keer zoveel kans op gehoorverlies als vrouwen. Het Amerikaanse CDC maakte dat verschil in 2021 concreet met cijfers uit 2019. Van de mannen tussen 45 en 64 jaar meldt 16,7 procent problemen met horen, tegenover 10,6 procent van de vrouwen in die leeftijdsgroep. Boven de 65 jaar loopt dat op tot 30,9 procent van de mannen, tegenover 23,5 procent van de vrouwen.
Dat gat is te groot om puur biologisch te zijn. Het komt vooral door wat mannen jarenlang met hun oren doen, en door hoe lang ze wachten voor ze er iets aan doen.
Waar dat verlies vandaan komt
Een oudere CDC-data brief uit 2014 (gepubliceerd in 2015) geeft een duidelijke aanwijzing. In die enquête wees 35,6 procent van de mannen langdurige blootstelling aan lawaai aan als de belangrijkste oorzaak van hun gehoorverlies, tegenover maar 10,8 procent van de vrouwen. Denk aan jaren bouwplaats, machines, elektrisch gereedschap of de sportschool met de speakers op volle sterkte. Als je kracht traint met oordopjes die harder staan dan de herrie van de platen die je laat vallen, bouw je precies dat profiel op.
Waarom je het gewoon laat zitten
Niemand vindt een gehoorapparaat sexy. Een bril zet je zonder nadenken op, een hoortoestel voelt voor veel mannen als een teken dat je oud wordt, en dus stel je het liever uit dan dat je het probleem erkent. Daar komt bij dat gehoorverlies, in tegenstelling tot een blessure of een gescheurde spier, geen pijn doet. Je voelt niets. Je merkt het alleen omdat je steeds vaker moet vragen wat iemand zei, en dat schrijf je het eerste jaar toe aan een drukke ruimte of een slechte dag.
Juist in de sportschool wordt dat risico onderschat. Veel krachtpatsers draaien de koptelefoon harder dan nodig om boven de muziek en het geklap van gewichten uit te komen, en doen dat jarenlang, meerdere keren per week. Dat is precies het type langdurige blootstelling waar de CDC-cijfers over gaan: niet één knal, maar uren per week op een volume dat net te hoog ligt.
Je stelt je oren net zo lang uit als je huisarts
Dit patroon ken je waarschijnlijk al van elders. Mannen stellen zorg sowieso graag uit, en dat geldt niet alleen voor hun gehoor. We schreven al eerder over waarom mannen minder snel naar de huisarts gaan, en met je oren gebeurt precies hetzelfde. Je gaat pas naar de audicien als je partner er drie keer per week op heeft gewezen dat je de tv te hard hebt staan.
Het probleem is dat gehoorverlies sluipend is. Je hersenen passen zich aan, je vult ontbrekende klanken onbewust aan, en pas als het echt misgaat in een drukke kroeg of vergadering val je door de mand.
Zo herken je de eerste signalen
Je hoeft niet te wachten tot je niets meer verstaat. Een paar signalen die je serieus mag nemen:
- Je vraagt regelmatig of mensen hun zin willen herhalen, vooral in een restaurant of bij achtergrondmuziek
- De tv-volumeknop kruipt elk jaar een stukje verder omhoog
- Je hoort gesprekken wel, maar moet steeds harder nadenken om woorden te onderscheiden
- Na een avond in de sportschool of op een concert heb je een piep in je oren die niet meteen weggaat
Dit soort signalen negeren past in een breder patroon. Net zoals je je hartrisico al vanaf je vijfendertigste onderschat, onderschat je je gehoor tot het een probleem is dat je dagelijks leven raakt. En net als bij de signalen van slaapapneu geldt: hoe eerder je het checkt, hoe makkelijker het op te lossen is.
Dit is het moment om je oren te laten checken
Je hoeft er geen drama van te maken. Een gehoortest bij de audicien duurt een kwartiertje en kost je niets, ook als er niets uitkomt. De test bestaat meestal uit een gesprek over je klachten, een blik in je gehoorgang en een piepjestest met een koptelefoon in een geluidsdichte cabine. Daar krijg je binnen een half uur een eerlijk antwoord op, zonder dat je meteen met een hoortoestel naar huis gaat.
Wil je het risico nu al verkleinen, doe dan drie dingen. Draag oordopjes als je in de sportschool, op het werk of op een festival langdurig in de herrie staat. Zet je koptelefoon een paar streepjes zachter, ook als dat betekent dat je de bas van je trainingsplaylist minder voelt. En laat je oren checken zodra je zelf merkt dat je vaker "wat zei je?" zegt dan je zou willen, in plaats van daar nog een paar jaar mee te wachten.
Movember gaat over mannen die hun gezondheid serieus nemen voordat het een probleem wordt. Je gehoor verdient precies dezelfde aandacht als je prostaat, en een gehoortest is een stuk minder ingrijpend dan de meeste andere checks waar je toch al voor zou moeten gaan.