Gezondheid & Welzijn

Je leeft als man gemiddeld drie jaar korter dan je vrouw

· 4 min leestijd

Je vrouw, je vriendin of je moeder heeft een voorsprong op je, en dat heeft niets met geluk te maken. Cijfers van het CBS laten zien dat Nederlandse mannen gemiddeld 80,5 jaar oud worden, tegen 83,3 jaar voor vrouwen. Dat verschil van bijna drie jaar bestaat al decennia, en het patroon is wereldwijd hetzelfde. De vraag is niet of dit verschil bestaat, maar waarom, en vooral: wat je er zelf aan kunt doen.

Het makkelijkste antwoord is "mannen zijn nu eenmaal mannen", maar dat verklaart maar een deel van het verhaal. Het grootste stuk van die drie jaar zit in keuzes en gewoontes die je wel kunt bijstellen, en dat is precies het goede nieuws in dit verder nogal nuchtere rijtje cijfers.

Het verschil is al decennia hardnekkig

Volgens cijfers van het CBS steeg de levensverwachting van mannen in 2024 licht, van 80,31 naar 80,53 jaar. Bij vrouwen bleef die nagenoeg gelijk, op 83,28 jaar. Het gat wordt dus langzaam kleiner, maar het is nog altijd stevig: ruim twee jaar en negen maanden.

Wereldwijd is het beeld nog scherper. De Wereldgezondheidsorganisatie rekende uit dat 33 van de 40 belangrijkste doodsoorzaken mannen harder treffen dan vrouwen. In 2016 was de kans dat een man van dertig voor zijn zeventigste overlijdt aan een niet-overdraagbare ziekte 44 procent hoger dan bij een vrouw van dezelfde leeftijd. Zelfmoord kwam dat jaar 75 procent vaker voor bij mannen, en het sterftecijfer door moord lag vier keer zo hoog. Ook in het verkeer lopen mannen vanaf hun vijftiende een twee keer zo groot risico om te sterven als vrouwen van dezelfde leeftijd. Dat zijn cijfers uit 2016, dus geen vers nieuws, maar het patroon is sindsdien niet omgeslagen.

Je lichaam speelt een rol, maar niet de hoofdrol

Een deel van het verschil zit in je biologie. Vrouwen hebben twee X-chromosomen, waardoor een schadelijke mutatie op het ene chromosoom vaak wordt opgevangen door het andere. Mannen hebben die back-up niet. Op latere leeftijd verliezen sommige mannen ook stukjes van hun Y-chromosoom in bloedcellen, iets dat samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten. Oestrogeen lijkt daarnaast een beschermend effect te hebben op hart en immuunsysteem.

Dat klinkt als een vonnis dat je niet kunt ontlopen, maar biologie verklaart niet het hele verhaal. De cijfers van het CBS laten namelijk zien dat het verschil de afgelopen decennia juist kleiner is geworden, terwijl je chromosomen niet veranderen. Als biologie de enige verklaring was, zou het gat stabiel moeten blijven. Dat het gat krimpt, wijst erop dat gedrag en zorggebruik minstens zo zwaar wegen als je genen, en dat is precies het stuk waar je zelf aan kunt draaien.

Gedrag maakt het verschil groter dan nodig

Mannen roken en drinken gemiddeld meer, hebben vaker overgewicht, nemen meer risico's in het verkeer en op de werkvloer, en stappen later naar de dokter. Dat laatste beschreven we al eerder: je gaat waarschijnlijk te weinig naar de huisarts, en dat uitstelgedrag kost op de lange termijn jaren.

Hart- en vaatziekten, ongelukken, geweld en zelfdoding zijn precies de categorieën waar mannen slechter scoren, en het zijn ook de categorieën die het meest te beïnvloeden zijn. Niet door een nieuw dieet of een wondermiddel, maar door vroeger ingrijpen. We schreven al dat je hartrisico al vanaf je vijfendertigste begint te stijgen, en dat is precies het moment waarop de meeste mannen nog denken dat ze onaantastbaar zijn.

Ook roken telt harder door dan je denkt. Mannen roken tegenwoordig minder dan een paar decennia geleden, en dat soort gedragsverandering is precies het type verschuiving dat een krimpend gat in levensverwachting kan verklaren. Minder roken onder mannen heeft dus waarschijnlijk al jaren levensjaren opgeleverd, en dat effect loopt nog door.

Datzelfde geldt voor risicogedrag buiten de gezondheidszorg. Werk in de bouw, transport of industrie brengt simpelweg meer fysiek risico met zich mee dan een kantoorbaan, en mannen zitten vaker in die beroepen. Combineer dat met minder voorzichtigheid in het verkeer en een grotere neiging om pijn of vermoeidheid te negeren tot het niet meer gaat, en je snapt waarom de optelsom van al die kleine keuzes uiteindelijk jaren kost.

Dit is wat je er vandaag al aan kunt doen

Je verandert je levensverwachting niet in één middag, maar je kunt wel een paar knoppen omzetten die er echt toe doen. Laat je bloeddruk en cholesterol checken zodra je in de dertig bent, niet pas als er klachten zijn. Rook je nog, dan is stoppen de interventie met het grootste effect op je levensduur.

Een simpele graadmeter die vaak over het hoofd wordt gezien: je knijpkracht zegt meer over je gezondheid dan je bloeddruk alleen, en geeft een goede indicatie van hoe je lijf er echt voor staat.

En misschien het belangrijkste: ga naar de huisarts zodra iets niet pluis voelt, in plaats van te wachten tot het vanzelf overgaat. Dat geldt voor een pijntje dat niet wegtrekt, maar net zo goed voor vermoeidheid, stemmingsklachten of slaapproblemen die je normaal gesproken wegwuift als "gewoon drukte".

Je hoeft er ook niet alleen voor te staan. Praat met je huisarts over een periodieke check, vraag je werkgever naar een preventief medisch onderzoek, en bespreek met je partner of vrienden wanneer jullie voor het laatst bij de dokter zijn geweest. Het gat van bijna drie jaar is voor een flink deel zelfgemaakt, en dat betekent dat je het ook voor een flink deel zelf kunt dichten.

J
Geschreven door Jesse Kramer Ex-Marinier & Lifestyle Coach

Jesse is een voormalig marinier die na tien jaar dienst zijn discipline en doorzettingsvermogen inzet voor een heel ander slagveld: de mannenlifestyle-wereld. Hij traint zes dagen per week, kookt al zijn eigen maaltijden en gelooft dat echte toughness niet gaat over spierballen maar over consistent de juiste keuzes maken. Op ToughMen schrijft hij over training, voeding en mentale gezondheid zonder het zweverig te maken. Zijn guilty pleasure is reality-tv, maar dat hoor je hem niet snel toegeven.